SpaceX đưa Starship lên quỹ đạo lần hai, bỏ lỡ pha bắt tầng đẩy

Rạng sáng nay 14/11 theo giờ Việt Nam, tên lửa lớn nhất thế giới Starship đã rời bệ phóng tại Starbase, Texas, trong chuyến bay thử thứ 15. Đây là lần thứ hai Starship vươn tới quỹ đạo Trái Đất, và là lần đầu SpaceX thử thu hồi cả hai tầng của hệ thống trong cùng một chuyến bay. Kết quả chia đôi: tàu lên quỹ đạo an toàn và hoàn thành nhiệm vụ thả vệ tinh, còn tầng đẩy thì không trở về.

Chuyến bay này được SpaceX đặt nhiều kỳ vọng. Nếu mọi việc suôn sẻ, Flight 15 sẽ trở thành chuyến bay khứ hồi đầu tiên lên quỹ đạo và quay về đúng nơi nó rời đi, một cột mốc quan trọng trên con đường biến Starship thành hệ thống tên lửa tái sử dụng hoàn toàn. Một nửa mục tiêu đã đạt được. Nửa còn lại vẫn đang chờ ở phía trước.

Tầng đẩy Super Heavy lỡ pha bắt, rơi xuống Vịnh Mexico

Tầng đẩy của Flight 15 là Booster 22, tầng đẩy Super Heavy thế hệ V3 đầu tiên, trang bị 33 động cơ Raptor 3. Sau khi rời bệ phóng, tầng đẩy hoàn thành thao tác tách tầng nóng khoảng 2,5 phút sau giờ phóng, đúng như kế hoạch, trong lúc tàu Starship tiếp tục đốt động cơ để bay lên. Tới đây, mọi thứ vẫn diễn ra theo kịch bản.

Vấn đề xuất hiện ở pha thu hồi. SpaceX dự kiến dùng hai tay robot khổng lồ trên tháp phóng, thường gọi là Mechazilla, để bắt lấy tầng đẩy đang quay về. Nhưng hãng đã hủy pha bắt và chuyển tầng đẩy ra khu vực biển Vịnh Mexico. Khoảng 6,5 phút sau khi phóng, tầng đẩy hạ xuống biển thay vì quay về tháp. Theo Reuters, tầng đẩy lơ lửng một lúc rồi phát nổ ngay trên mặt biển. Lý do hủy pha bắt chưa được SpaceX công bố ngay sau chuyến bay.

Đây là lần đầu tiên SpaceX thử bắt một tầng đẩy Super Heavy thế hệ V3. Trước đó, tháp phóng đã bắt thành công tầng đẩy Super Heavy 3 lần, nhưng tất cả đều là tầng đẩy thế hệ V1. Việc tầng đẩy V3 không trở về cho thấy thế hệ phần cứng mới vẫn cần thêm các chuyến bay thử để hoàn thiện, và SpaceX cũng cho thấy họ sẵn sàng hủy pha bắt khi hệ thống không đáp ứng điều kiện an toàn, thay vì cố gắng bắt bằng mọi giá.

Tàu Starship vào quỹ đạo lần hai, thả 26 vệ tinh Starlink

Trong khi tầng đẩy gặp sự cố, tàu Starship lại bay đúng kế hoạch. Khoảng 26 phút sau khi phóng, tàu đốt động cơ lần thứ hai trong khoảng 20 giây và tiến vào quỹ đạo Trái Đất tầm thấp ở độ cao khoảng 275 km. Đây là lần thứ hai trong lịch sử Starship lên tới quỹ đạo, sau chuyến bay 14 ngày 28/9.

Tàu mang theo 26 vệ tinh Starlink V3, thế hệ vệ tinh mới của SpaceX. Quá trình thả vệ tinh bắt đầu khoảng 36 phút sau khi phóng và hoàn tất trong chưa tới một giờ. Theo SpaceX, toàn bộ 26 vệ tinh đã vào quỹ đạo. Đây mới là chuyến bay thứ hai của Starship mang theo vệ tinh Starlink đang hoạt động, cho thấy tên lửa khổng lồ này đang dần chuyển từ giai đoạn bay thử thuần tuý sang làm nhiệm vụ vận chuyển thật sự.

So với chuyến bay 14 hồi tháng 9, tiến bộ là rõ rệt. Chuyến bay 14 cũng đưa tàu lên quỹ đạo lần đầu tiên, nhưng nhiệm vụ khi đó chỉ kéo dài khoảng 3 giờ và kết thúc bằng cú hạ xuống Thái Bình Dương rồi bốc cháy. Flight 15 không chỉ lên quỹ đạo mà còn hoàn thành việc triển khai vệ tinh, rồi tiếp tục bay quanh Trái Đất trong nhiều giờ sau đó.

Chờ pha bắt tàu từ quỹ đạo vào chiều thứ Bảy

Phần quan trọng nhất của Flight 15 vẫn chưa diễn ra vào lúc bài này được viết. Theo kế hoạch, tàu Starship sẽ bay quanh Trái Đất khoảng 14 vòng trong hơn 21 giờ, rồi đốt động cơ rời quỹ đạo và thử trở về tháp phóng vào chiều thứ Bảy 14/11 theo giờ Texas, tức rạng sáng Chủ nhật 15/11 theo giờ Việt Nam. Nếu thành công, đây sẽ là lần đầu tiên một tàu Starship được thu hồi từ quỹ đạo.

Thử thách này lớn hơn nhiều so với việc bắt tầng đẩy. Tàu Starship phải sống sót qua quá trình tái nhập khí quyển ở tốc độ quỹ đạo, rồi mới giảm tốc và điều hướng chính xác về tháp phóng. SpaceX chưa từng bắt được tàu, và hãng cũng chưa khẳng định chắc chắn sẽ thử pha bắt này hay chuyển sang phương án hạ cánh dự phòng, tùy vào tình trạng của tàu sau hơn 21 giờ bay trên quỹ đạo.

Nếu cả hai tầng đều được thu hồi thành công trong một chuyến bay, Starship sẽ tiến gần hơn tới mục tiêu tái sử dụng hoàn toàn, điều kiện để SpaceX tăng tần suất phóng lên hàng tuần trong nửa đầu 2027 như Elon Musk từng đề ra. Starship cũng đóng vai trò trung tâm trong chương trình Artemis của NASA, nơi SpaceX đang phát triển phiên bản tàu đổ bộ Mặt Trăng. Vì vậy, kết quả của pha bắt tàu vào rạng sáng mai không chỉ là một màn trình diễn kỹ thuật, mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới lịch trình các sứ mệnh lớn hơn của hãng.

Flight 15 tới lúc này là một chuyến bay nửa thành công, nửa dang dở: tàu lên quỹ đạo, vệ tinh đã vào vị trí, nhưng tầng đẩy đã mất. Câu trả lời cuối cùng cho chuyến bay này nằm ở pha trở về của tàu Starship, dự kiến diễn ra rạng sáng mai theo giờ Việt Nam.

Bài liên quan: SpaceX rót hơn 74 tỉ USD xây hai trung tâm siêu máy tính AI

Nguồn tham khảo: SpaceX