SpaceX rót hơn 74 tỉ USD xây hai trung tâm siêu máy tính AI

Theo Reuters, SpaceX sẽ chi hơn 24 tỉ USD cho khu phức hợp tại Starbase, Texas, và khoảng 50 tỉ USD cho khu đất ở hạt Cochise, Arizona. Mảng AI của công ty đã đóng góp hơn một nửa doanh thu quý III, cho thấy SpaceX đang chuyển mình từ một công ty tên lửa và vệ tinh thành một tay chơi hạ tầng AI. Tổng vốn đầu tư hơn 74 tỉ USD, tương đương khoảng 1,9 triệu tỉ đồng, là một trong những cam kết vốn lớn nhất cho hạ tầng AI trong năm 2026.

Hai trung tâm, hơn 74 tỉ USD

Thông báo được SpaceX đưa ra ngày 12/11/2026, và Reuters cùng Wall Street Journal đều đưa con số tổng hơn 74 tỉ USD. Phần lớn số tiền — khoảng 50 tỉ USD, tương đương khoảng 1,28 triệu tỉ đồng — dành cho khu đất ở hạt Cochise, Arizona. Phần còn lại, hơn 24 tỉ USD (khoảng 616 nghìn tỉ đồng), dành cho khu phức hợp tại Starbase, Texas, nơi đặt bãi phóng tên lửa của công ty.

Cần nói rõ: 74 tỉ USD là con số cam kết trong thông báo của công ty, chưa phải số tiền đã ký hợp đồng hay đã giải ngân. Chưa có hồ sơ nào gửi Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) nêu con số này, và cả hai dự án đều còn phải vượt qua các thủ tục phê duyệt của địa phương. Dù vậy, quy mô của kế hoạch cho thấy SpaceX xem hạ tầng tính toán AI là mảng kinh doanh chiến lược, ngang hàng với tên lửa và vệ tinh Starlink.

Arizona: trung tâm 6 GW giữa sa mạc

Khu đất ở Arizona rộng 747 mẫu Anh, nằm dọc quốc lộ 191 gần khu vực Willcox Playa, và hồ sơ dự án được nộp qua Tombstone Resources LLC, một công ty liên kết của SpaceX. Theo hồ sơ, trung tâm gồm 9 tòa nhà, mỗi tòa khoảng 493.000 feet vuông (tương đương khoảng 45.800 m²), triển khai theo 4 giai đoạn, mỗi giai đoạn 1,5 GW, với tổng công suất lên tới 6 GW khi hoàn thiện.

Điện và nước là hai bài toán lớn nhất của dự án này. SpaceX cho biết trung tâm sẽ dùng công nghệ làm mát khô, không sử dụng nước ngầm cho mục đích công nghiệp — chi tiết quan trọng ở vùng sa mạc Arizona. Về điện, công ty sẽ hợp tác với các hợp tác xã điện địa phương, và cho biết dự án có thể giúp giảm hóa đơn điện của thành viên hợp tác xã tới 20%. SpaceX dự kiến dự án Arizona tạo ra khoảng 5.500 việc làm xây dựng và 1.000 việc làm lâu dài khi vận hành.

Texas: tự phát điện, đã bắt đầu xây dựng

Khu phức hợp tại Starbase, Texas, nằm trên 444 mẫu Anh giữa đại lộ Boca Chica và cảng Brownsville, gần bãi rác của thành phố. Khác với Arizona, cơ sở ở Texas sẽ tự phát điện bằng nhà máy điện khí của riêng mình thay vì lấy điện từ lưới công cộng. Cách làm này giúp SpaceX chủ động nguồn điện cho siêu máy tính, nhưng cũng đồng nghĩa công ty phải tự lo toàn bộ bài toán phát điện và khí thải.

Texas là dự án đi trước một bước: công trình đã khởi công, tạo ra hơn 3.000 việc làm xây dựng và dự kiến hơn 500 việc làm lâu dài khi vận hành. Khoản hơn 24 tỉ USD mới chỉ bao phủ các giai đoạn đầu. Theo hồ sơ, cơ sở này phục vụ huấn luyện các mô hình AI biên (frontier) — thế hệ mô hình lớn nhất hiện nay.

Chưa chắc đã xây được: hai cuộc bỏ phiếu ngày 9/12

Cả hai dự án đều phải chờ một ngày quan trọng: 9/12/2026. Tại Arizona, Ủy ban Quy hoạch và Phân vùng hạt Cochise sẽ họp công khai vào lúc 2 giờ chiều tại Bisbee để xem xét đơn xin phép sử dụng đặc biệt SU26-22 — vì hạt Cochise không cho phép xây trung tâm dữ liệu theo mặc định, dự án bắt buộc phải có giấy phép này. Một đơn kiến nghị với khoảng 2.400 chữ ký đã đề nghị chính quyền từ chối cấp phép.

Cùng ngày, Ủy ban thành phố Starbase bỏ phiếu về ưu đãi giảm thuế bất động sản và thỏa thuận phát triển kinh tế cho dự án Texas. Thỏa thuận điện của dự án Arizona vẫn cần cơ quan quản lý bang thông qua. Nói cách khác, tiền đã được hứa, còn giấy phép thì chưa — và kết quả bỏ phiếu tháng 12 có thể thay đổi lịch trình hoặc quy mô của cả hai dự án.

Vì sao một hãng tên lửa lại đổ tiền vào siêu máy tính

Vì sao SpaceX — công ty mà công chúng biết tới qua tên lửa tái sử dụng và chùm vệ tinh Starlink — lại chi số tiền lớn như vậy cho hạ tầng AI? Một phần câu trả lời nằm trong kết quả kinh doanh: doanh thu quý III đạt 14,575 tỉ USD, gần gấp đôi quý II (7,814 tỉ USD) theo hồ sơ gửi SEC, và mảng AI đã đóng góp hơn một nửa doanh thu quý III. SpaceX lên sàn vào tháng 6/2026, và mảng AI đang trở thành động lực tăng trưởng mới.

Bối cảnh lớn hơn là cuộc chạy đua hạ tầng AI toàn cầu: các hãng công nghệ lớn đều đang đổ hàng chục tỉ USD vào trung tâm dữ liệu và chip tính toán. SpaceX có trong tay những thứ mà nhiều đối thủ phải đi mua: đất rộng ở những khu vực xa, kinh nghiệm vận hành dự án quy mô lớn và khả năng tự lo năng lượng.

Dù vậy, cần giữ sự thận trọng. Kế hoạch 74 tỉ USD vẫn là cam kết trên giấy, phụ thuộc vào phê duyệt địa phương, chi phí điện và nước, phản ứng của cộng đồng và khả năng huy động vốn cho một dự án kéo dài nhiều năm. Tương tự như làn sóng gọi vốn AI đang diễn ra — Mirendil vừa gọi vốn 1 tỉ USD để AI tự nghiên cứu thay con người — tiền đổ vào AI đang ở mức kỷ lục, nhưng không phải dự án nào công bố cũng về đích đúng hẹn. Ngày 9/12 sẽ là phép thử đầu tiên cho tham vọng siêu máy tính của SpaceX.

• SpaceX dự chi hơn 74 tỉ USD (khoảng 1,9 triệu tỉ đồng) cho hai trung tâm siêu máy tính AI tại Texas và Arizona.

• Điểm nhấn: Arizona 6 GW, làm mát khô, 5.500 việc làm xây dựng; Texas tự phát điện, đã khởi công với hơn 3.000 việc làm.

• Điểm cần chờ: cả hai dự án đều phải qua bỏ phiếu ngày 9/12; con số 74 tỉ USD là cam kết của công ty, chưa phải hợp đồng đã ký.

Nguồn tham khảo: SpaceX