Neuralink thử nghiệm điều khiển trợ lý Grok bằng suy nghĩ và gọi điện bằng giọng nói từ não

Ảnh minh họa AI, không phải ảnh chụp người tham gia nghiên cứu hay thiết bị thật.

Neuralink ngày 30/10/2026 công bố một loạt tính năng thử nghiệm mới, đánh dấu bước chuyển từ việc dùng suy nghĩ để di chuyển con trỏ sang việc dùng suy nghĩ để ra lệnh cho trí tuệ nhân tạo. Trong nghiên cứu VOICE, hướng tới khôi phục khả năng giao tiếp cho người mất khả năng nói, một người tham gia đã tưởng tượng mình nói câu Hey Neuralink kèm theo nhiệm vụ, và trợ lý Grok trên máy tính sau đó tự thực hiện tác vụ. Đây là lần đầu tiên giao diện não - máy tính của Neuralink được kết nối trực tiếp với một tác nhân AI như vậy trong thử nghiệm được công bố.

Người tham gia trong thử nghiệm là Kenneth, người tham gia nghiên cứu VOICE và đã sống chung với bệnh xơ cứng teo cơ một bên, gọi tắt là ALS, trong 7 năm. Với người mắc ALS ở giai đoạn nặng, việc nói, gõ phím hay bấm nút đều trở thành gánh nặng, vì vậy ý nghĩa của thử nghiệm không nằm ở sự kỳ lạ của công nghệ, mà ở việc giảm số thao tác mà người dùng phải tự thực hiện để giao tiếp.

Từ di chuyển con trỏ sang ra lệnh bằng một ý nghĩ

Trước đây, giao diện não - máy tính thường được hình dung như một con chuột chạy bằng suy nghĩ: người dùng tưởng tượng chuyển động để điều khiển con trỏ từng bước. Cách làm này hữu ích nhưng chậm, vì mỗi thao tác nhỏ đều cần một ý định riêng. Trong thử nghiệm mới, não chỉ cần đưa ra ý định tổng thể, còn việc chia nhỏ nhiệm vụ và thao tác trên giao diện được giao cho tác nhân Grok.

Cụ thể, người tham gia tưởng tượng mình nói Hey Neuralink, sau đó nghĩ tới nhiệm vụ cần làm, và tác nhân Grok được đánh thức để tự vận hành máy tính. Một ý nghĩ vì thế có thể mở rộng thành một chuỗi hành động, thay vì chỉ tương đương một lần nhấp chuột. Neuralink mô tả các tính năng này là giai đoạn khám phá sớm, tức vẫn là nguyên mẫu thử nghiệm chứ chưa phải sản phẩm hoàn chỉnh dành cho người dùng phổ thông.

Cùng với tính năng điều khiển Grok, Neuralink còn thử nghiệm đưa giọng nói được giải mã từ tín hiệu não trực tiếp vào âm thanh cuộc gọi trên iPhone. Trong thử nghiệm được công bố, Kenneth đã dùng suy nghĩ để gọi điện cho vợ, khôi phục một hình thức giao tiếp hàng ngày mà anh đã mất trong nhiều năm. Nhóm kỹ thuật cũng phát triển ứng dụng giọng nói di động có tên Bloom và tính năng tích hợp bàn phím iOS, giúp người dùng đọc chính tả bằng tín hiệu thần kinh trực tiếp vào nhiều ứng dụng khác nhau.

Hệ thống tự nhận biết ý định nói, không cần bấm nút

Một cải tiến quan trọng nhưng ít phô trương hơn là hệ thống phát hiện hoạt động giọng nói thần kinh, gọi tắt là Neural VAD. Trước đây, để nói bằng suy nghĩ, người tham gia phải bấm nút để báo cho phần mềm biết mình sắp bắt đầu nghĩ, rồi bấm lần nữa để dừng ghi. Với người liệt nặng hoặc mắc ALS, chính thao tác bấm nút này cũng là một trở ngại.

Hệ thống mới theo dõi liên tục luồng tín hiệu não từ thiết bị cấy ghép, phân biệt trạng thái nghỉ với xung ý định ở vùng vỏ não vận động khi chuẩn bị phát âm. Khi phát hiện ý định nói, hệ thống tự động bắt đầu giải mã, và khi lời nói kết thúc, hệ thống tự trở về trạng thái chờ, không cần bấm nút trong suốt quá trình. Nói theo cách đơn giản, người dùng chỉ cần nghĩ tới việc nói, phần còn lại do hệ thống tự xử lý thời điểm bắt đầu và kết thúc.

Các tính năng này được phát triển trong một đợt làm việc cường độ cao kéo dài 72 giờ tại nhà của người tham gia, nơi kỹ sư làm việc cùng người tham gia và vợ anh để tạo ra 8 nguyên mẫu kỹ thuật. Cách làm việc này giúp nhóm kỹ thuật quan sát trực tiếp khó khăn hàng ngày của người dùng, thay vì chỉ thử nghiệm trong phòng lab. Tuy nhiên, tốc độ phát triển nhanh trong 72 giờ cũng là lý do cần thận trọng khi đánh giá: nguyên mẫu chạy được trong điều kiện thử nghiệm chưa đồng nghĩa với sản phẩm ổn định cho sử dụng lâu dài.

Những điều chưa được chứng minh và chưa thể kết luận

Neuralink chưa công bố số liệu định lượng cho các tính năng mới, gồm độ chính xác giải mã giọng nói và độ trễ phản hồi. Đây là hai chỉ số quyết định trải nghiệm thực tế: giọng nói giải mã sai nhiều hoặc chậm sẽ khiến cuộc trò chuyện trở nên khó khăn, dù ý tưởng công nghệ rất ấn tượng. Cho tới khi có số liệu độc lập và thử nghiệm trên nhiều người tham gia, không nên coi các video trình diễn là bằng chứng về hiệu quả ổn định.

Một điểm quan trọng khác là thiết bị cấy ghép của Neuralink vẫn đang ở giai đoạn nghiên cứu lâm sàng và chưa được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ hay cơ quan quản lý nào khác phê duyệt. Điều đó có nghĩa các tính năng mới còn cách khá xa thương mại hóa, và dữ liệu về quy mô người tham gia, an toàn lâu dài và hiệu quả vẫn chưa đầy đủ. Elon Musk cũng nhắc lại rằng sản phẩm đầu tiên của Neuralink có tên Telepathy, được mô tả là giúp giao tiếp với máy tính và con người bằng suy nghĩ, nhưng đây vẫn là định hướng sản phẩm, chưa phải kết luận lâm sàng.

Với người đọc Việt Nam, cách tiếp cận đúng là coi thử nghiệm này là một tín hiệu công nghệ đầy hứa hẹn cho người mất khả năng nói, chứ không phải một phương pháp điều trị đã sẵn sàng. Giá trị lớn nhất lúc này nằm ở hướng đi: giảm thao tác thủ công, để ý định giao tiếp trở thành đầu vào trực tiếp cho AI, thay vì bắt người dùng phải điều khiển từng bước qua giao diện truyền thống.

Nguồn tham khảo: Neuralink