FAA dừng bay toàn quốc sau sự cố viễn thông kiểm soát không lưu

Chiều thứ Sáu 13/11 theo giờ Mỹ, bầu trời nước Mỹ gần như đóng băng với các chuyến bay cất cánh. FAA ban hành lệnh dừng bay toàn quốc sau khi hệ thống liên lạc của các trung tâm kiểm soát không lưu gặp sự cố, buộc mọi máy bay đang ở mặt đất phải ở yên tại cổng. Các chuyến bay đã cất cánh vẫn tiếp tục hành trình và hạ cánh bình thường, còn các chuyến bay quốc tế đến Mỹ được xử lý theo từng trường hợp.

Lệnh dừng bay toàn quốc kéo dài khoảng 4 giờ

Lệnh dừng bay được ban hành vào khoảng 16h chiều thứ Sáu theo giờ miền Đông nước Mỹ, tức khoảng 04h sáng thứ Bảy 14/11 theo giờ Việt Nam. Bộ trưởng Giao thông Sean Duffy xác nhận trên mạng xã hội X ngay sau đó rằng FAA đã ra lệnh dừng bay toàn quốc vì sự cố liên lạc ảnh hưởng tới toàn bộ các trung tâm kiểm soát tuyến đường hàng không. Thông báo gửi tới các sân bay trên cả nước nêu rõ mọi chuyến bay cất cánh phải ở lại mặt đất cho tới khi có thông báo mới, với lý do hoàn cảnh đặc biệt và vì an toàn.

Lệnh dừng được gỡ bỏ vào khoảng 20h30 tối thứ Sáu theo giờ miền Đông nước Mỹ, tức khoảng 08h30 sáng 14/11 theo giờ Việt Nam. Tính chung, bầu trời Mỹ đóng cửa với các chuyến bay cất cánh trong khoảng 4 giờ, nhưng hậu quả kéo dài lâu hơn thế. Theo trang theo dõi chuyến bay FlightAware, tới tối thứ Sáu đã có hơn 9.500 chuyến bay bị chậm và khoảng 5.300 chuyến bay bị hủy trên toàn nước Mỹ. Riêng sân bay quốc tế Los Angeles (LAX) ghi nhận hơn 600 chuyến chậm và hơn 280 chuyến hủy.

Theo hãng tin AP, đây mới là lần dừng bay toàn quốc thứ hai kể từ sau vụ tấn công ngày 11/9/2001. Lần gần nhất diễn ra vào tháng 1/2023, khi hệ thống thông báo cho phi công (NOTAM) của FAA gặp sự cố. Trước khi lệnh toàn quốc được ban hành, hai sân bay quốc tế O’Hare và Midway ở Chicago đã phải áp dụng lệnh dừng bay cục bộ vì sự cố thiết bị, và chưa rõ hai sự việc có liên quan tới nhau hay không.

Router quá tải dữ liệu, hệ thống cũ kỹ bộc lộ điểm yếu

Nguyên nhân ban đầu được Bộ trưởng Duffy nêu ra tối thứ Sáu tại Nhà Trắng: thiết bị kiểm soát không lưu đã cũ kỹ và các bộ định tuyến (router) bị quá tải dữ liệu. “Chúng ta đang có một hệ thống kiểm soát không lưu cực kỳ cũ”, ông Duffy nói. “Các router của chúng ta thực sự đã bị quá tải dữ liệu.”

Theo ông Duffy, các router bắt đầu truyền dữ liệu không nhất quán, khiến FAA phải tắt hệ thống để phòng ngừa rủi ro an toàn. Một số router đã được thay mới, nhưng phần cứng cũ hơn đã gặp trục trặc. Sự cố được cho là bắt đầu vào khoảng 15h30 chiều thứ Sáu theo giờ miền Đông tại trung tâm kiểm soát không lưu Kansas City, rồi lan ra toàn quốc. Một phi công trên chuyến bay của United Airlines đang chờ cất cánh ở LAX đã thông báo với hành khách rằng sự cố liên lạc bắt đầu từ trung tâm Kansas City trước khi lan rộng.

Sự cố ảnh hưởng tới cả 22 trung tâm kiểm soát tuyến đường hàng không, những cơ sở điều phối máy bay ở độ cao hành trình giữa các sân bay. Khi liên lạc giữa các trung tâm này gián đoạn, FAA không còn cách nào khác ngoài việc giữ toàn bộ máy bay ở mặt đất.

Không có dấu hiệu tấn công mạng, hệ thống AI SMART không liên quan

Giới chức Mỹ nhanh chóng trấn an rằng sự cố không phải là tấn công mạng. Bộ trưởng An ninh Nội địa Markwayne Mullin khẳng định đây là sự cố viễn thông và cho tới nay chưa có dấu hiệu nào cho thấy đây là hành động phá hoại. “Không có lý do gì để công chúng phải sợ hãi”, ông Mullin nói chiều thứ Sáu.

Sự cố xảy ra chỉ một ngày sau khi FAA thông báo mở rộng hệ thống quản lý không lưu ứng dụng trí tuệ nhân tạo mang tên SMART (Strategic Management of Airspace, Routes and Trajectories) ra toàn bộ 22 trung tâm kiểm soát, từ phạm vi ban đầu quanh khu vực thủ đô Washington. Hệ thống này được kỳ vọng giúp giảm chậm chuyến, tiết kiệm nhiên liệu và cải thiện trải nghiệm đi lại. Tuy nhiên, công ty Air Space Intelligence, đơn vị phát triển và vận hành SMART, khẳng định lệnh dừng bay không liên quan tới công nghệ của họ. Ông Mullin cho biết cuộc điều tra sẽ làm rõ hệ thống này có vai trò gì trong sự cố hay không.

Cho tới khi lệnh dừng được gỡ bỏ, FAA vẫn chưa công bố nguyên nhân gốc rễ cụ thể của sự cố viễn thông và chưa đưa ra thời gian khôi phục hoàn toàn. Các kỹ thuật viên của FAA vẫn đang điều tra nguyên nhân khiến toàn bộ hệ thống liên lạc của 22 trung tâm kiểm soát cùng gặp trục trặc trong một buổi chiều.

Hành khách cần làm gì sau khi lệnh dừng được gỡ

Dù máy bay đã được phép cất cánh trở lại, FAA cảnh báo tình trạng chậm và hủy chuyến sẽ còn kéo dài. Các sân bay trên khắp nước Mỹ đều khuyên hành khách kiểm tra tình trạng chuyến bay với hãng hàng không trước khi ra sân bay, thay vì tới sân bay rồi mới chờ đợi. Với những người đang kẹt lại ở sân bay sau một buổi chiều hỗn loạn, việc nối chuyến và tìm lại hành lý có thể mất thêm nhiều giờ, thậm chí sang ngày hôm sau.

Sự cố lần này cũng đặt lại câu hỏi lớn về hạ tầng kiểm soát không lưu của Mỹ, vốn đã được cảnh báo là lạc hậu trong nhiều năm. Chính quyền Mỹ đang thúc đẩy hiện đại hóa hệ thống , trong đó có việc mở rộng SMART, nhưng sự cố viễn thông chiều thứ Sáu cho thấy phần cứng cũ kỹ vẫn là mắt xích yếu nhất. Kết quả điều tra của FAA trong những ngày tới sẽ quyết định xem đây chỉ là một router hỏng hay là dấu hiệu của một hệ thống đã tới giới hạn chịu đựng.

Lệnh dừng bay toàn quốc lần này cho thấy một sự cố viễn thông có thể làm tê liệt cả bầu trời Mỹ chỉ trong vài giờ. Hành khách bay qua Mỹ cuối tuần này nên theo dõi sát thông báo của hãng hàng không và chuẩn bị cho khả năng chậm, hủy chuyến kéo dài.

Nguồn tham khảo: FAA

Bài liên quan: Microsoft 365 sập toàn cầu, Outlook và Teams tê liệt ngày thứ hai