Viettel và Ban Cơ yếu công bố chip bảo mật VGC v1.0 nhanh gấp 15 lần giải pháp phần mềm, mở nền tảng bán dẫn an toàn đầu tiên của Việt Nam

Việt Nam vừa có thêm một cột mốc đáng chú ý trong hành trình tự chủ công nghệ lõi. Ngày 4/11/2026, Ban Cơ yếu Chính phủ và Tập đoàn Viettel công bố VGC v1.0, con chip bảo mật tích hợp trực tiếp thuật toán mật mã do Việt Nam phát triển vào trong silicon. Đây không chỉ là một sản phẩm đơn lẻ, mà còn là chip đầu tiên chạy trên nền tảng bán dẫn an toàn do Việt Nam tự thiết kế, mở đường cho các thế hệ chip bảo mật tiếp theo mà không phải phụ thuộc hoàn toàn vào linh kiện nhập khẩu.

Điểm mấu chốt của VGC v1.0 nằm ở cách nó xử lý bài toán bảo mật. Thay vì để phần mềm đảm nhiệm toàn bộ việc mã hóa, con chip đưa chức năng mật mã xuống tầng phần cứng. Cách làm này giúp giảm nguy cơ dữ liệu bị lộ khi phải dựa vào chip nhập khẩu, đồng thời tăng tốc độ xử lý một cách rõ rệt. Với các cơ quan và doanh nghiệp đang bảo vệ thông tin nhạy cảm, đó là hai lợi ích đi cùng nhau: nhanh hơn và kiểm soát tốt hơn.

VGC v1.0 có gì: 300 triệu transistor, tiến trình 28 nm, nhanh gấp 15 lần

Theo công bố, VGC v1.0 chứa khoảng 300 triệu transistor trong một vỏ chip kích thước 10 x 10 mm, sản xuất trên tiến trình CMOS 28 nm. Trong các bài kiểm tra hiệu năng, chip mã hóa và giải mã nhanh gấp khoảng 15 lần so với giải pháp chỉ dùng phần mềm thực hiện cùng nhiệm vụ. Con số này cần được hiểu đúng bối cảnh: đó là phép so sánh với phần mềm, không phải tuyên bố rằng VGC v1.0 nhanh nhất trong mọi loại chip bảo mật trên thị trường.

Lô chip đầu tiên đã vượt qua kiểm tra kỹ thuật và được chứng nhận cho các ứng dụng kinh tế - xã hội trong quý I/2026. Nhóm phát triển cũng áp dụng các biện pháp bảo vệ kỹ thuật cho thiết kế trước khi đưa đi chế tạo, nhằm giảm rủi ro rò rỉ thông tin và bị dịch ngược thiết kế. Đây là khâu quan trọng với chip bảo mật, bởi giá trị của sản phẩm không chỉ nằm ở tốc độ mà còn ở mức độ tin cậy của toàn bộ quy trình thiết kế và kiểm chứng.

Về phân công, đơn vị M2 của Ban Cơ yếu xây dựng yêu cầu an toàn, phát triển thuật toán mật mã và đặt ra tiêu chí đánh giá, trong khi Trung tâm Bán dẫn Viettel thiết kế và triển khai con chip. Nền tảng phía dưới dựa trên kiến trúc tập lệnh mở RISC-V, cho phép kỹ sư Việt Nam điều chỉnh thiết kế bộ xử lý và tái sử dụng quy trình kiểm chứng đã có cho các thế hệ chip sau. Nói cách khác, VGC v1.0 vừa là sản phẩm, vừa là nền tảng để làm tiếp.

Chip bảo mật Việt Nam dùng ở đâu trước tiên

VGC v1.0 đã được triển khai bước đầu trong các thiết bị lưu trữ USB an toàn phục vụ cơ quan Đảng, chính quyền và quốc phòng. Hướng ứng dụng tiếp theo bao gồm hệ thống chứng thực chữ ký số quốc gia, nơi hiện có hơn 2 triệu chứng thư số đang lưu hành. Ngoài ra, các ứng dụng tiềm năng được nêu gồm bảo vệ dữ liệu tài chính, camera và cảm biến kết nối, cùng hạ tầng trọng yếu như điện, nước, dầu khí và viễn thông.

Tuy nhiên, công bố cũng đặt ra ranh giới rõ ràng: sản phẩm dùng để bảo vệ bí mật nhà nước sẽ cần thêm kiểm tra và chứng nhận theo tiêu chuẩn áp dụng. Điều này cho thấy nhóm phát triển không vội vàng mở rộng sang các ứng dụng nhạy cảm nhất trước khi quy trình kiểm chứng hoàn tất. Với người đọc, đây là điểm cần ghi nhớ để tránh hiểu lầm rằng mọi ứng dụng đều đã sẵn sàng ngay từ ngày công bố.

Tại lễ công bố, Ban Cơ yếu và Viettel ký thỏa thuận về kế hoạch sản xuất hàng loạt, chip bảo mật đa nhân, đào tạo nhân lực chuyên sâu và thử nghiệm trên thiết bị thật. Viettel cũng đang xây dựng nhà máy chế tạo bán dẫn tại Hòa Lạc, nằm trong nỗ lực phát triển năng lực trong nước từ thiết kế, chế tạo đến đóng gói. Chuỗi kế hoạch này cho thấy VGC v1.0 được đặt trong một chiến lược dài hơi, chứ không phải một dự án trình diễn một lần.

Vì sao chip bảo mật tự thiết kế lại quan trọng lúc này

Phát biểu tại sự kiện, Trung tướng Tào Đức Thắng, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Viettel, cho rằng nghiên cứu, thiết kế và phát triển chip bán dẫn an toàn là thách thức lớn, đòi hỏi nhiều năm tích lũy chuyên môn và nhân lực chất lượng cao. Ông nhấn mạnh rằng bắt đầu muộn không đồng nghĩa với việc chấp nhận phụ thuộc, và với chiến lược đúng, nguồn lực tập trung cùng cam kết bền bỉ, Việt Nam có thể từng bước thu hẹp khoảng cách và tiến tới làm chủ công nghệ có tầm quan trọng chiến lược.

Lập luận này phản ánh đúng bối cảnh chung của ngành bán dẫn. Chip bảo mật không phải là chip chạy nhanh nhất hay rẻ nhất, mà là chip mà người dùng có thể kiểm chứng được nó làm gì với dữ liệu của mình. Khi thuật toán, thiết kế và quy trình kiểm chứng đều nằm trong tầm kiểm soát trong nước, rủi ro từ cửa hậu hay điểm mù trong chuỗi cung ứng sẽ giảm đi, dù không thể triệt tiêu hoàn toàn. Đó cũng là lý do nhiều quốc gia đầu tư vào năng lực bán dẫn an toàn song song với năng lực sản xuất thương mại.

Tuy nhiên, chặng đường phía trước vẫn còn dài. VGC v1.0 mới ở thế hệ đầu tiên, trên tiến trình 28 nm vốn đã trưởng thành và không phải tiến trình tiên tiến nhất hiện nay. Giá trị của nó nằm ở nền tảng và quy trình hơn là ở thông số đỉnh cao. Các thế hệ đa nhân tiếp theo, cùng khả năng sản xuất hàng loạt và thử nghiệm trên thiết bị thật, sẽ là thước đo thực sự cho việc nền tảng này có đi xa được hay không.

Kết bài: Checklist theo dõi VGC v1.0

Người quan tâm có thể theo dõi bốn mốc tiếp theo. Thứ nhất, chip đa nhân và kế hoạch sản xuất hàng loạt có đúng tiến độ hay không. Thứ hai, VGC v1.0 có được triển khai rộng hơn ngoài thiết bị USB an toàn hay không, đặc biệt trong hệ thống chữ ký số. Thứ ba, các sản phẩm bảo vệ bí mật nhà nước có vượt qua thêm vòng kiểm tra và chứng nhận hay không. Thứ tư, nhà máy tại Hòa Lạc và chương trình đào tạo nhân lực có tạo ra được đội ngũ đủ sức duy trì các thế hệ chip sau hay không. Cho tới khi các mốc này xuất hiện, cách đọc đúng nhất là VGC v1.0 đã chứng minh được năng lực thiết kế nền tảng, và chặng kiểm chứng thực tế mới bắt đầu.

Nguồn tham khảo: Viettel